Flexibel leren zorgt voor veelzeggende wachtlijst

Sept '26 Hoe vind én behoud je goede mensen in de ouderenzorg? Zorggroep Solis in Deventer kiest voor een nieuwe aanpak. Samen met Landstede mbo start de organisatie met flexibel, gepersonaliseerd opleiden op de eigen werkvloer.

Het zijn studenten met verschillende leeftijden, achtergronden, opleidingen en leerbehoeften. Maar ze hebben allemaal een hart voor de zorg. HR-manager Alieke de Vries en strategisch adviseur Leren & Ontwikkelen Eveline Middelkoop zien volop kansen. ‘Hier kunnen we allemaal beter door worden.’

Dat er iets moet gebeuren, staat voor Alieke de Vries buiten kijf. Ook Solis merkt hoe lastig het is om voldoende medewerkers te vinden in de zorg. De organisatie bezoekt banenmarkten, zoekt nadrukkelijk contact met scholen en heeft een eigen recruiter. Tegelijk heeft Solis een voordeel: medewerkers die eenmaal binnen zijn, blijven vaak lang. Jubilea van veertig jaar zijn volgens De Vries geen uitzondering.

Maar alleen hopen dat voldoende mensen voor een loopbaan in de zorg kiezen, is niet genoeg. Daarom zet Solis stevig in op het zelf opleiden van medewerkers. Dat deed de organisatie al langer, maar de manier waarop dat nu samen met Landstede gebeurt, is nieuw. ‘Dit is in-company opleiden en gepersonaliseerd leren’, zegt De Vries. ‘Ik vind het mooi dat mensen zo direct onze organisatie en onze cultuur leren kennen. Tegelijk hoop ik dat er een wisselwerking ontstaat: dat de mensen die hier al werken óók weer leren van de mensen die we nu opleiden.’

Helpenden en verzorgenden

Het nieuwe leertraject start met een groep van vijftien deelnemers. Zij volgen niet allemaal dezelfde opleiding en bevinden zich evenmin allemaal op hetzelfde punt. Er zitten onder anderen toekomstige helpenden plus en verzorgenden IG in de groep. Sommigen hebben nog nooit in de zorg gewerkt, anderen werken er al en willen doorgroeien. Weer anderen begonnen ooit aan een opleiding, stopten daarmee en pakken de draad nu weer op.

Daarin zit volgens Middelkoop de kracht. ‘We kijken vooral naar wat iemand nodig heeft. De een kan daardoor misschien over een halfjaar klaar zijn, terwijl iemand anders drie jaar nodig heeft.’ Die flexibiliteit blijkt aantrekkelijk. Vanaf het moment dat de vacature werd opengesteld, bleven de aanmeldingen binnenkomen. Inmiddels is de groep vol en is er zelfs een wachtlijst. Dat is veelzeggend, weet Middelkoop. Want reguliere BBL-opleidingen in de zorg trekken lang niet altijd voldoende studenten. ‘Veel mensen zien ertegenop om gewoon drie jaar naar school te gaan. Wij bieden flexibele leerroutes aan en merken dat mensen daar heel enthousiast van worden.’

Ook De Vries ziet dat de behoefte aan leren verandert. Mensen willen ontdekken wat bij hen past, maar ook meteen aan de slag. ‘Je kunt hier direct werken en van betekenis zijn. Dat helpt. Het is een investering van de medewerker in zichzelf én een investering van ons in de medewerker.’

Van Landstede vraagt deze aanpak eveneens een andere manier van werken. Niet langer staat een docent een dag lang kennis over te dragen aan een klas die vooral luistert. De deelnemers gaan zelf aan de slag, brengen vragen uit hun werk mee en leren van elkaars ervaringen. ‘De docent is veel meer degene die coacht’, legt Middelkoop uit. ‘In de groep zitten mensen met verschillende achtergronden en niveaus. Ze nemen allemaal hun eigen casuïstiek van de werkvloer mee. Daar kun je ontzettend veel van elkaar leren.’

Vanwege deze aanpak koos Solis voor Landstede. De onderwijsorganisatie heeft in Raalte al ervaring opgedaan met dezelfde vorm van leren. De lijnen zijn volgens Middelkoop kort en de samenwerking verloopt prettig. ‘Het vraagt flexibiliteit van een onderwijsinstelling. Ik geloof bijvoorbeeld niet in lesdagen waarop je acht uur lang naar een PowerPoint zit te kijken. Wat ik bij Landstede zie, is dat zij interactief werken. Dat vraagt trouwens ook iets van een docent.’

Solis vult het onderwijs bovendien zelf aan. Ergotherapeuten, diëtisten en andere medewerkers verzorgen gastlessen. Ook onderwerpen als zorgtechnologie en de samenwerking met naasten en vrijwilligers komen aan bod. Zo leren deelnemers niet alleen een vak, maar maken ze vanaf het begin kennis met de manier waarop Solis naar goede zorg kijkt.

Van zorg naar welzijn

Solis wil steeds meer bewegen van puur ‘zorg verlenen’ naar bijdragen aan het welzijn en levensgeluk van bewoners en cliënten. Middelkoop geeft een voorbeeld. ‘Je kunt ’s morgens bij iemand binnenkomen met het idee: ik ga hier een medische of verzorgende handeling uitvoeren. Dan ben je technisch bezig. Maar je kunt van zo’n moment ook een fijn moment maken. Ik vind dat je welzijn en zorg niet van elkaar kunt scheiden.’ De Vries: ‘Uiteindelijk hopen we dat de mensen die hier wonen een fijn leven hebben. Levensgeluk noemen we dat. Dat is het doel waarom we met elkaar bezig zijn.’

Bij de selectie voor dit traject is nadrukkelijk gekeken naar motivatie en eigen verantwoordelijkheid. Deelnemers moeten nieuwsgierig zijn, initiatief durven nemen en zelf aan de slag willen. Middelkoop ziet onder de aanmeldingen ook zij-instromers die vanuit een heel ander beroep komen. Soms ontstond hun belangstelling voor de zorg door persoonlijke ervaringen, bijvoorbeeld doordat ze voor een familielid zorgden. ‘Dan ontdekken mensen: dit werk raakt mij, hier wil ik iets aan bijdragen.’

Ook de organisatie leert

Je leert van elkaar, weten De Vries en Middelkoop. De nieuwe lichting studenten kijkt de kunst af van ervaren collega’s, maar kan ook bestaande gewoontes op de werkvloer ter discussie stellen. ‘Als je ergens heel lang werkt, is het makkelijk om tegen een nieuw iemand te zeggen: joh, doe maar gewoon, want zo doen wij het hier altijd. Het zou een heel mooie bijvangst zijn als we dat een beetje kunnen losweken,’ aldus De Vries.

Andersom kan de organisatie leren van de ervaringen die deelnemers tijdens de opleiding inbrengen. Een praktijkopleider sluit regelmatig bij de groep aan om te horen wat er op de afdelingen gebeurt en waar studenten tegenaan lopen. Dat levert informatie op waarmee de organisatie zichzelf kan verbeteren. ‘Ik kan van alles bedenken over wat medewerkers nodig hebben’, zegt De Vries. ‘Maar uiteindelijk moet je het vanuit het werkveld horen: hier lopen we tegenaan, dit willen we wel, maar we weten niet hoe. Ik hoop dat dit traject ons helpt om dat veel directer op te halen.’

Middelkoop en De Vries werken allebei nog maar ongeveer een jaar bij Solis. Misschien helpt juist die frisse blik. Middelkoop werkte eerder jarenlang in het onderwijs en ontwikkelde onder meer opleidingsprogramma’s voor zorg en welzijn. Ze erkent lachend dat ze bij Solis soms sneller wilde dan de organisatie aankon. Maar de ruimte om te vernieuwen is er inmiddels volop. ‘Je moet iemand hebben die zo gek is en denkt: ik ga dit gewoon doen’, zegt De Vries over haar collega. ‘Je moet je nek durven uitsteken.’

En het is vooral een kwestie van beginnen. ‘We hebben de wijsheid niet in pacht’, zegt De Vries. ‘Maar we weten wel dat we iets te doen hebben in het zorglandschap. En ik denk dat dit een prachtige start is.’